26 مه 2023 - در یک مطالعه اخیر که در مجله JAMA Internal Medicine منتشر شده است، محققان نتایج کلیوی را در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 با مقایسه ی چهار دسته از داروهای اضافه شده به متفورمین برای کاهش سطح قند خون ارزیابی کردند.
زمینه
علت اصلی نارسایی کلیوی و بیماری مزمن کلیه در سراسر جهان دیابت است و بررسی به موقع و کنترل دقیق سطح قند خون برای به تاخیر انداختن یا پیشگیری از بیماری کلیوی دیابتی ضروری است.
آزمایشات بالینی شامل بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 و 2 نشان داده است که کنترل شدید قند خون خطر ابتلا به آلبومینوری و نارسایی کلیوی را کاهش می دهد و از کاهش نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی(eGFR) جلوگیری می کند.
چندین دسته از داروها اخیراً مزایای کلیوی را نشان داده اند که به اثرات گلایسمی در موارد دیابت نوع 2 مربوط نمی شود.
داروهایی که متعلق به گروه مهارکننده‌های دی پپتیدیل پپتیداز 4(DPP-4)، مهارکننده‌های کوترانسپورتر سدیم-گلوکز-2 (SGLT2) و آگونیست‌های گیرنده پپتید-1 شبه گلوکاگون (GLP-1) هستند، در کاهش آلبومینوری در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابت مؤثر بوده‌اند، و مهارکننده هایSGLT2 و آگونیست های GLP-1 در طول زمان eGFR را بهبود بخشیده اند.
با این حال، اینکه آیا درمان با داروهای کاهش دهنده گلوکز به غیر از مهارکننده های SGLT2، مستقیماً برای بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 بدون بیماری کلیوی دیابت مفید است یا خیر، هنوز مشخص نیست.
در مورد این مطالعه
در مطالعه ی حاضر، محققان نتایج دقیق کلیه را پس از انجام مداخلات موجود به منظور کاهش قند خون در دیابت در مطالعه اثربخشی مقایسه ای (GRADE) ارزیابی کردند.
چهار دسته از داروهایی که معمولاً به متفورمین برای کاهش سطح قند خون اضافه می شوند، عبارتند از سیتاگلیپتین که یک مهارکننده DPP-4 است. لیراگلوتید که آگونیست گیرنده GLP-1 است، گلیمپیرید از سولفونیل اوره ها؛ و انسولین گلارژین که یک انسولین پایه است.
این کارآزمایی شامل شرکت کنندگانی بود که در سن 30 سالگی یا بالاتر به دیابت نوع 2 مبتلا شده بودند، کمتر از 10 سال دیابت داشتند، هموگلوبین A1c آنها بین 6.8 تا 8.5 درصد بود و تحت درمان با متفورمین بودند.
افرادی که اخیراً حوادث قلبی عروقی را تجربه کرده بودند و یا نارسایی قلبی داشتند در مطالعه قرار نگرفتند. علاوه بر این، مردان و زنان به ترتیب با سطوح کراتینین بالای 1.5 میلی گرم در دسی لیتر و 1.4 میلی گرم در دسی لیتر، از مطالعه حذف شدند، اما متعاقبا، پارامتر آستانه سطوح کراتینین باeGFR ، جایگزین شد.
شرکت کنندگان به طور تصادفی به مداخلاتی شامل سیتاگلیپتین، لیراگلوتاید، گلیمپراید و گلارژین همراه با متفورمین تقسیم شدند. کنترل قند خون در ابتدا از طریق مقادیر HbA1c و سپس از طریق سطوح انسولین پایه و انسولین پرندیال مانیتور شد.
نتایج اندازه گیری شده شامل وزن بدن، فشار خون در حالت نشسته و مقدار آلبومین و کراتینین برای تعیین عملکرد کلیه بود. تغییر درeGFR ، بین سال اول و پیگیری یکی از نتایج اندازه‌گیری اولیه بود، زیرا شیب eGFR نشان‌دهنده ی پیشرفت بیماری کلیوی در میان جمعیت‌های با خطر کم است.
دومین پیامد اولیه افزایش آلبومینوری بود که نشانگر پیشرفت بیماری کلیوی است که منجر به دیالیز، پیوند یا مرگ می شود.
نتایج
بر اساس یافته های این مطالعه بنظر نمی رسد که چهار دسته از داروهای کاهش دهنده گلوکز– مهارکننده DPP-4، آگونیست گیرنده GLP-1، سولفونیل اوره و انسولین پایه - همراه با متفورمین هیچ تفاوت قابل توجهی در عملکرد کلیه در طول پنج سال پیگیری ایجاد کند.
شیب eGFR یا پیشرفت آلبومینوری هیچ تغییری در طول دوره پیگیری نداشتند.
بروز تجمعی پیامدهای ترکیبی پیشرفت بیماری کلیوی، که عمدتاً با افزایش آلبومینوری نشان داده می‌شود، 11.5 درصد در پایان پیگیری پنج ساله بود.
با این حال، این رقم کمتر از بروز پنج ساله ی بیماری کلیوی دیابتی مشاهده شده در یک گروه آینده نگر متشکل از بیماران مبتلا به دیابت تازه تشخیص داده شده در بریتانیا بود که افزایش آلبومینوری برای آنها 17.3 درصد گزارش شده بود.
تجزیه و تحلیل‌های زیرگروهی که ناهمگونی را بر اساس عواملی مانند قومیت، جنس، سن، شاخص توده بدنی، سطح HbA1c و فشار خون بالا بررسی می کردند نیز نتایج بی‌ثمری را گزارش کردند.
اگرچه نتایج از نظر آماری معنی‌دار نبودند، تجزیه و تحلیل‌های حساسیت پروتکل نسبت‌های خطر مطلوب تری را برای لیراگلوتید و سیتاگلیپتین گزارش کردند، بنابراین ممکن است افزایش زمان استفاده از این داروها مزایایی را به همراه داشته باشد.
همانطور که در مورد دیابت نوع 1 دیده می شود، مدیریت شدید سطح گلوکز ممکن است منجر به تغییر در پارامترهای کلیوی شود.
نتیجه گیری
محققان تاثیر مدیریت شدید قند خون را در مراحل اولیه دیابت نوع 2 با افزودن سایر داروهای کنترل کننده ی گلوکز به درمان با متفورمین، بر بهبود نتایج کلیوی بررسی کردند.
به طور کلی، نتایج این تحقیق بیانگر این است که افزودن هیچ یک از چهار دسته از داروهای کنترل قند خون به درمان با متفورمین، مزیتی در جلوگیری از پیشرفت بیماری کلیوی دیابتی در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 نشان ندادند.
منبع: